GEOMORFOLOGIA
 
 
 
 
Wietrzenie fizyczne
 

Wietrzenie fizyczne zachodzi przede wszystkim pod wpływem:

  • nierównomiernego rozszerzania i kurczenia się minerałów podczas nagrzewania bądź oziębiania skały
  • wzrostu kryształów lodu lub soli w szczelinach skał
  • wahania ciśnienia na powierzchni skał wskutek odciążenia
  • zmiany wilgotności skał
  • mechanicznej działalności zwierząt i roślin




Wietrzenie insolacyjne

Proces wietrzenia insolacyjnego najintensywniej zachodzi tam, gdzie występują duże wahania temperatury i skały są bezpośrednio wystawione na słońce. Wyniku tego rodzaju wietrzenia może dojść do rozpadu ziarnistego (dezintegracji granularnej), jeśli skała jest wieloskładnikowa i jej minerały mają różne współczynniki rozszerzalności. Rozpadowi ziarnistemu ulega na przykład granit zbudowany z jasnych kryształów kwarcu i skaleni oraz ciemnych kryształów miki.

Jeśli natomiast skała jest dość jednorodna, ale warstwa przypowierzchniowa nagrzewa się szybciej, powstają wtedy pęknięcia równoległe do powierzchni skały - dochodzi do łuszczenia (eksfoliacji).

Przy ochładzaniu skały warstwa przypowierzchniowa ochładza się szybciej i szybciej się kurczy, co doprowadza do powstania szczelin prostopadłych do powierzchni skały, dzielących ją na bloki. Taki proces nazywany jest rozpadem blokowym (dezintegracją blokową).



Wietrzenie mrozowe - kongelacja

Wietrzenie mrozowe polega na rozsadzaniu porowatych skał przez zamarzającą w nich wodę. Woda, przechodząc ze stanu ciekłego do stałego, zwiększa swoją objętość o około 9%, wywierając ciśnienie na ściany szczelin w skale. Skutkiem wietrzenia mrozowego jest rozpad blokowy. Zachodzi ono głównie w klimacie polarnym, umiarkowanym i wysokogórskim, co jest spowodowane wahaniami temperatury w granicach 0 stopni Celsjusza.



Wietrzenie solne - eksudacja

Wietrzenie solne zachodzi wskutek krystalizacji soli w szczelinach skalnych. Kryształ soli wywiera coraz większy nacisk na ściany szczelin, powodując rozpad skały zarówno granularny, jak i blokowy. Ten typ wietrzenia dominuje na obszarach o klimacie suchym, gdzie parowanie jest większe od opadów atmosferycznych i rozpuszczone substancje nie są odprowadzane przez wody powierzchniowe.



Wietrzenie ilaste - wietrzenie hydratacyjne

Wietrzenie hydratacyjne zachodzi kiedy utwory ilaste nasiąkają wodą podczas opadów i pęcznieją, a w okresie bez opadów wysychają i kurzcą się. W wyniku tego pękają, stopniowo doprowadzając do powstania coraz większych ilości szczelin. Zjawisko to występuje głównie na obszarach o glebach ciężkich, np. madach.



Wietrzenie biologiczne

Wietrzenie biologiczne spowodowane jest działaniem organizmów żywych. Obejmuje to na przykład wzrost korzeni roślin, które wnikają w skały, przyczyniając się do poszerzania spękań i rozdrobnienia skały. Mniejsze znaczenie ma działalność zwierząt żyjących w gruncie, np. kretów, gryzoni, mrówek, oraz przemieszczających się po powierzchni skał, np. kopytne.


 
 

 

Strona utworzona przez Bartka i Kubę Redlickich

Jeśli masz jakieś wątpliwości:

05/05/2005 10:00